Hội phụ huynh bị cấm thu quỹ: Tôi mừng vì hết cảnh thu tiền "tự nguyện trên tinh thần bắt buộc", nhưng thật lòng lại lo 1 điều!

* Bài viết thể hiện quan điểm của anh Trần Vũ Q. - phụ huynh có con đang học cấp 3 tại Hà Nội:

Mỗi mùa tựu trường gõ cửa, bên cạnh niềm hân hoan khi nhìn con bước vào một năm học mới, có một nỗi niềm mà hầu hết những người làm cha, làm mẹ đều từng trải qua: sự ngột ngạt vô hình trong buổi họp phụ huynh đầu năm. Suốt nhiều năm, câu chuyện thu chi của ban đại diện cha mẹ học sinh luôn trở thành tâm điểm của những tranh luận âm ỉ nhưng đầy căng thẳng. Vì vậy, khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định cấm hội phụ huynh thu quỹ, cấm tiếp nhận tiền hỗ trợ và vận động tài trợ cho trường, tôi tin rất nhiều gia đình đã thở phào nhẹ nhõm. Đó là một quyết định kịp thời, đánh trúng vào những trăn trở bấy lâu nay của phụ huynh.

Trút bỏ áp lực "tự nguyện trên tinh thần bắt buộc"

Trong thực tế, khái niệm "đóng góp tự nguyện" từ lâu đã bị biến tướng thành một chiếc áo quá rộng và chật chội đối với không ít gia đình. Cụm từ "tự nguyện trên tinh thần bắt buộc" xuất hiện dày đặc trong những dòng tâm sự của các bậc cha mẹ không phải là sự thổi phồng, mà phản ánh đúng tâm lý sợ con mình bị lạc lõng, bị đánh giá hoặc chịu sự phân biệt đối xử nếu gia đình không theo kịp số đông.

Sự chênh lệch điều kiện kinh tế giữa các gia đình trong cùng một lớp học là điều hiển nhiên, nhưng khi các khoản quỹ tiền triệu được cào bằng và áp đặt, nó vô tình tạo nên khoảng cách và sự so bì ngay trong môi trường học đường vốn cần sự bình đẳng nhất.

Đáng nói hơn, chức năng của ban đại diện phụ huynh ở nhiều nơi đã bị lệch hướng nghiêm trọng. Thay vì là tiếng nói đại diện cho cha mẹ học sinh để cùng nhà trường chăm sóc, giáo dục con trẻ, hội phụ huynh lại vô tình trở thành đơn vị trung gian thu tiền, thậm chí gánh vác thay những khoản chi vốn thuộc về trách nhiệm cơ sở vật chất hay vận hành của nhà trường như điều hòa, rèm cửa, sửa chữa phòng học hay quà cáp lễ tết.

Việc cấm tuyệt đối việc thu giữ quỹ lớp và đứng ra kêu gọi tài trợ tiền mặt chính là nhát cắt dứt khoát, trả hội phụ huynh về đúng vị trí: một tổ chức kết nối tinh thần chứ không phải một bộ máy quản lý tài chính.

Nỗi âu lo rất thật về những hoạt động của con

Dẫu rất ủng hộ sự đổi mới, nhưng dưới góc nhìn của một phụ huynh luôn mong muốn con mình có những năm tháng học trò trọn vẹn, tôi hiểu vì sao không ít cha mẹ lại mang tâm trạng băn khoăn, e ngại.

Việc học của con trẻ không chỉ dừng lại ở bảng đen, phấn trắng hay những bài kiểm tra, mà còn được vun đắp qua những hoạt động trải nghiệm, những dịp phá cỗ Trung thu, ngày hội Noel ấm áp hay những món quà nhỏ động viên khi con đạt được thành tích. Một khi không còn nguồn quỹ sẵn có, ai sẽ là người đứng ra chuẩn bị, mua sắm và tổ chức những sự kiện này?

Dù quy định mới mở ra phương thức hỗ trợ bằng hiện vật, dịch vụ cần thiết hoặc thanh toán trực tiếp cho nhà cung cấp, việc triển khai trên thực tế chắc chắn sẽ phát sinh nhiều lúng túng trong giai đoạn đầu.

Để tổ chức một hoạt động chung mà không có quỹ dự phòng, sự đồng thuận của tập thể phụ huynh cần phải rất cao và quy trình thực hiện cũng phức tạp hơn nhiều. Nếu các bậc cha mẹ vì ngại va chạm, ngại đứng mũi chịu sào mà thu mình lại, rất có thể những hoạt động ngoại khóa, kỹ năng sống ý nghĩa dành cho các con sẽ dần bị thu hẹp hoặc trở nên hình thức.

Cần sự minh bạch và cái bắt tay thực chất

Rõ ràng, mục đích cuối cùng của quy định không phải là triệt tiêu các hoạt động chăm sóc học sinh, mà là thiết lập lại trật tự và sự minh bạch trong môi trường giáo dục. Lệnh cấm chỉ thực sự mang lại giá trị bền vững khi nó đi đôi với trách nhiệm rõ ràng của cả hai phía: nhà trường và gia đình.

Về phía nhà trường, việc bảo đảm cơ sở vật chất, điều kiện dạy học tối thiểu phải được thực hiện bằng ngân sách công và có sự dự toán, giải trình công khai, thay vì trông chờ vào sự “xã hội hóa” mập mờ từ phụ huynh. Khi nhà trường làm tròn bổn phận của mình, cha mẹ học sinh sẽ không còn phải nặng lòng với những khoản đóng góp bất đắc dĩ.

Đối với các bậc phụ huynh, sự thay đổi này đòi hỏi chúng ta phải định hình lại văn hóa đồng hành cùng con. Đồng hành không đồng nghĩa với việc giao phó trách nhiệm qua một khoản tiền đóng đầu năm, mà là sự sẻ chia công sức, thời gian và sự gắn kết chân thành. Khi một hoạt động tập thể cần tổ chức, phụ huynh nào có kỹ năng, có điều kiện về phương tiện hay dịch vụ có thể chủ động chung tay đóng góp; mọi chi phí phát sinh đều có thể trao đổi dân chủ và chi trả trực tiếp, công khai đến từng đồng.

Sự điều chỉnh này là bước ngoặt cần thiết để xây dựng lại niềm tin giữa nhà trường và gia đình. Khi những toan tính về tiền nong và nỗi sợ "tự nguyện bắt buộc" được gỡ bỏ, chiếc cầu nối giữa cha mẹ và thầy cô mới thực sự trở nên nhẹ nhõm, thanh thản, để tất cả chúng ta cùng hướng về một mục tiêu duy nhất: mang lại những điều tốt đẹp và công bằng nhất cho con trẻ.